Title: Shav No Timbo: The Hillock of the Deceased – A Mahabharata-Era Archaeological Marvel
Overview: Located on the banks of the Hiran River, near the Triveni Sangam and Moksh Pipada in Prabhas Patan (Somnath), Shav No Timbo is an archaeological and mythological site of profound significance. This sacred soil is believed to be inextricably linked with the internecine conflict of the Yadava clan (Yaduwastasthali) and their subsequent final rites as chronicled in the great epic Mahabharata.
- Mythological & Historical Context: Covers the Yaduwastasthali tragedy, Arjuna performing mass cremations after Lord Krishna's Nijdham gaman, and the etymology of 'Shav No Timbo'.
- Archaeological Significance: Highlights Harappan and Prabhas Culture pottery, ash strata, and human habitation spanning 2000 BCE to 1200 BCE.
- Authentic Sources: Mahabharata (Musal Parva), Srimad Bhagavata Mahapurana (Skandha 11), and ASI/State Archaeology excavation reports.
शीर्षक: शव नो टिंबो, प्रभास पाटन: महाभारत कालीन यदुवास्थली एवं ऐतिहासिक पुरातात्विक स्थल
परिचय: प्रभास पाटन (सोमनाथ) में त्रिवेणी संगम और मोक्ष पीपल के निकट हिरण नदी के तट पर स्थित ‘शव नो टिंबो’ (Shav No Timbo) पुरातात्विक और पौराणिक दोनों दृष्टियों से अत्यंत महत्वपूर्ण स्थल है। यह वही ऐतिहासिक भूमि है जो महाभारत काल में यदु कुल के आपसी संघर्ष (यदुवास्थली) और उनके अंतिम संस्कार से जुड़ी हुई मानी जाती है।
- पौराणिक एवं ऐतिहासिक पृष्ठभूमि: यदुवंश का आपसी युद्ध में पतन और श्रीकृष्ण के निजधाम गमन के पश्चात अर्जुन द्वारा किए गए अंतिम संस्कार और भस्म के टीले का इतिहास।
- पुरातात्विक महत्व: हड़प्पा संस्कृति, प्रभास संस्कृति (Prabhas Culture) तथा उत्तर-मौर्य काल के मृदभांड (Pottery) एवं पुरातात्विक अवशेष।
- शास्त्रोक्त स्रोत: महाभारत (मौसल पर्व), श्रीमद्भागवत महापुराण (11वां स्कंध) तथा भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण (ASI) की रिपोर्टें।
શીર્ષક: શવનો ટીંબો, પ્રભાસ પાટણ: મહાભારતકાલીન યદુવાસ્થળી અને પુરાતત્વીય ધરોહર
પરિચય: પ્રભાસ પાટણ (સોમનાથ)માં ત્રિવેણી સંગમ અને મોક્ષ પીપળા નજીક હિરણ નદીના તટે આવેલો ‘શવનો ટીંબો’ (Shav No Timbo) એ પુરાતત્વીય અને પૌરાણિક દ્રષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સ્થળ છે. આ એ જ પવિત્ર ભૂમિ છે જે મહાભારતકાળમાં યદુકુળના આપસી સંઘર્ષ (યદુવાસ્થળી) અને તેમના અંતિમ સંસ્કાર સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલી હોવાનું માનવામાં આવે છે.
- પૌરાણિક અને ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ: યદુવંશનું આપસી ગૃહયુદ્ધમાં પતન અને અર્જુન દ્વારા શાસ્ત્રોક્ત વિધિથી કરાયેલા અંતિમ સંસ્કારની લોકમાન્યતા.
- પુરાતત્વીય મહત્વ: ગુજરાત રાજ્ય પુરાતત્વ વિભાગના ઉત્ખનન દ્વારા પ્રાપ્ત હડપ્પન અને પ્રભાસ સંસ્કૃતિના માટીના વાસણો તથા રાખના સ્તરો.
- શાસ્ત્રોક્ત સ્ત્રોતો: મહાભારત (મૌસલ પર્વ), શ્રીમદ્ ભાગવત મહાપુરાણ (૧૧મો સ્કંધ) અને ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) ના અહેવાલો.
